دو نفر از یک ابزار یک چیز را می‌خواهند؛ یکی جواب کلی و بی‌خاصیت می‌گیرد و دیگری جوابی که مستقیم به کارش می‌آید. تفاوت معمولاً در ابزار نیست، در نحوه‌ی کار با آن است. این هفت اشتباه در همه‌ی چت‌بات‌ها، از ChatGPT تا Gemini و Claude، تکرار می‌شوند.
۱. سوال کلی پرسیدن
«یک متن تبلیغاتی بنویس» جوابی کلی و معمولی می‌گیرد. هوش مصنوعی ذهن شما را نمی‌خواند؛ هر چیزی را که نگویید، خودش حدس می‌زند و معمولاً معمولی‌ترین حدس را.
راه درست: بگویید متن برای چه کسی است، چه هدفی دارد، در چه قالبی و با چه طولی. فرمول کامل را در مقاله‌ی پرامپت نویسی آورده‌ایم.
۲. قبول کردن جواب اول
جواب اول یک پیش‌نویس است، نه نسخه‌ی نهایی. خیلی‌ها اگر جواب اول به دلشان ننشیند، گفتگو را می‌بندند یا ابزار را عوض می‌کنند.
راه درست: در همان گفتگو بگویید چه چیزی را تغییر بدهد: «کوتاه‌ترش کن»، «لحن را دوستانه‌تر کن»، «مثال ایرانی بزن». ابزار گفتگو را به خاطر دارد و لازم نیست از اول توضیح بدهید.
۳. اعتماد کامل به اطلاعات
چت‌بات‌ها گاهی با اطمینان کامل اطلاعات غلط می‌دهند: منبعی که وجود ندارد، آماری که ساخته شده یا قانونی که عوض شده است. به این پدیده «توهم» (hallucination) می‌گویند و در همه‌ی ابزارها دیده می‌شود.
راه درست: برای عدد، تاریخ، قانون، دارو و هر اطلاعات مهمی، جواب را از منبع معتبر بررسی کنید. از ابزار بخواهید منبع بدهد و خود منبع را باز کنید؛ گاهی لینک هست ولی آن حرف در آن نیست.
۴. دادن اطلاعات شخصی و محرمانه
شماره‌ی کارت، رمز، مدارک هویتی، اطلاعات پزشکی یا اسناد محرمانه‌ی شرکت را در چت‌بات نگذارید. گفتگوها روی سرور شرکت سازنده ذخیره می‌شوند و بسته به تنظیمات ممکن است برای بهبود مدل هم استفاده شوند.
راه درست: اسم‌ها و عددهای واقعی را با نمونه عوض کنید؛ مثلاً به‌جای نام مشتری بنویسید «مشتری الف». یک بار هم بخش حریم خصوصی تنظیمات ابزارتان را ببینید.
۵. یک گفتگوی طولانی برای همه‌چیز
وقتی ده موضوع مختلف را در یک گفتگو می‌پرسید، ابزار ممکن است جزئیات اول گفتگو را با هم قاطی کند یا از یاد ببرد.
راه درست: برای هر کار یک گفتگوی جدید باز کنید. اگر گفتگویی طولانی شد و می‌خواهید ادامه بدهید، از ابزار بخواهید خلاصه‌ی نکته‌های مهم را بنویسد و آن خلاصه را در گفتگوی تازه بچسبانید.
۶. سپردن محاسبه‌ی دقیق بدون بررسی
مدل‌های زبانی برای کار با کلمه ساخته شده‌اند و در حساب‌وکتاب طولانی ممکن است اشتباه کنند، به‌خصوص وقتی عددها زیاد باشند.
راه درست: بخواهید محاسبه را مرحله‌به‌مرحله نشان بدهد تا بتوانید هر مرحله را ببینید، و نتیجه‌ی نهایی را با ماشین‌حساب یا اکسل بررسی کنید.
۷. کپی کردن بدون خواندن
متنی که مستقیم کپی شود معمولاً لو می‌رود: جمله‌های کلیشه‌ای، لحن یکنواخت یا اطلاعاتی که به شما ربطی ندارد. در مدرسه و دانشگاه هم تحویل دادن متن آماده به‌جای کار خودتان تقلب حساب می‌شود.
راه درست: خروجی را بخوانید، اصلاح کنید و با تجربه و مثال‌های خودتان کاملش کنید. هوش مصنوعی دستیار شماست، نه جایگزین فکر شما.
خلاصه
- دقیق بپرسید: مخاطب، هدف، قالب و طول را بگویید.
- جواب اول را در همان گفتگو اصلاح کنید.
- اطلاعات مهم را از منبع معتبر بررسی کنید.
- اطلاعات شخصی و محرمانه ندهید.
- برای هر کار، گفتگوی تازه باز کنید.
قدم بعدی: درس خواندن با هوش مصنوعی.
