جواب کوتاه: پرامپت نویسی یعنی نوشتن دستور یا سوال برای هوش مصنوعی به شکلی که دقیقاً همان نتیجه‌ای را بگیرید که می‌خواهید. پرامپت خوب نقش، هدف، زمینه و شکل خروجی را مشخص می‌کند؛ پرامپت ضعیف فقط یک خط سوال کلی است.
دو نفر از یک هوش مصنوعی یک چیز را می‌خواهند و یکی جواب کلی و بی‌خاصیت می‌گیرد، دیگری جوابی که مستقیم به کارش می‌آید. تفاوت در ابزار نیست؛ در پرامپت است. خبر خوب این است که پرامپت نویسی یک استعداد خاص نیست و با یک فرمول ساده و کمی تمرین یاد گرفته می‌شود.
چرا پرامپت این‌قدر مهم است؟
هوش مصنوعی ذهن شما را نمی‌خواند. هر چیزی را که نگویید، خودش حدس می‌زند و معمولاً کلی‌ترین و معمولی‌ترین حدس را. یک مثال:
پرامپت ضعیف:
یک کپشن برای اینستاگرام بنویس.
جوابش یک متن کلی است که به هیچ پیجی نمی‌خورد. حالا همان درخواست با جزئیات:
پرامپت قوی:
تو یک کپی‌رایتر شبکه‌های اجتماعی هستی. برای پیج اینستاگرام یک کافه‌ی کوچک در شیراز، کپشن پستی بنویس که قهوه‌ی سرد جدید را معرفی می‌کند. مخاطب دانشجوها هستند. لحن صمیمی و کمی شوخ باشد، حداکثر چهار خط، با یک سوال در پایان که مخاطب را به کامنت گذاشتن تشویق کند. سه نسخه‌ی متفاوت بنویس.
همان ابزار، ولی حالا جواب قابل استفاده است. کاری که پرامپت دوم کرد، همان فرمولی است که در ادامه می‌بینید.
فرمول پرامپت نویسی
یک پرامپت کامل از شش بخش ساخته می‌شود. لازم نیست همیشه همه را بنویسید، ولی هر چه بیشترشان را داشته باشید، جواب دقیق‌تر است:
- نقش: هوش مصنوعی با چه تخصصی جواب بدهد؟ «تو یک معلم ریاضی هستی»، «تو یک مشاور تحصیلی هستی».
- وظیفه: دقیقاً چه کاری انجام دهد؟ با یک فعل مشخص: بنویس، خلاصه کن، مقایسه کن، توضیح بده.
- زمینه: اطلاعاتی که برای جواب خوب لازم است؛ مخاطب کیست، هدف چیست، چه شرایطی دارید.
- قالب خروجی: جدول، لیست، ایمیل، سه پاراگراف، یا متنی کمتر از ۱۰۰ کلمه.
- محدودیت‌ها: لحن، طول، کلماتی که نباید استفاده شود، سطح زبان.
- مثال: اگر نمونه‌ای از خروجی دلخواه دارید، نشانش دهید. یک مثال خوب از ده جمله توضیح مؤثرتر است.
نمونه پرامپت برای کارهای روزمره
برنامه‌ی درسی
تو یک مشاور تحصیلی هستی. من دانش‌آموز پایه‌ی یازدهم هستم و سه هفته تا امتحان‌های پایان ترم وقت دارم. فیزیک و شیمی نقطه‌ی ضعفم هستند و روزی چهار ساعت وقت مطالعه دارم. یک برنامه‌ی مطالعه‌ی هفتگی در قالب جدول بساز که روزهای مرور را هم در نظر بگیرد.
ایمیل رسمی
یک ایمیل کوتاه و محترمانه به استادم بنویس و درخواست کن مهلت تحویل پروژه یک هفته تمدید شود، چون در هفته‌ی گذشته بیمار بودم. لحن رسمی ولی ساده باشد و از پنج خط بیشتر نشود.
توضیح یک مفهوم سخت
مفهوم تورم را طوری توضیح بده که یک کودک ده‌ساله بفهمد. از یک مثال روزمره استفاده کن و از هیچ اصطلاح اقتصادی استفاده نکن.
خلاصه‌ی یک متن
متن زیر را در پنج نکته‌ی کلیدی خلاصه کن. هر نکته حداکثر یک جمله باشد و در آخر بگو کدام نکته برای یک صاحب کسب‌وکار کوچک مهم‌تر است. [متن را اینجا قرار دهید]
تکنیک‌های حرفه‌ای‌تر
- بگذارید اول سوال بپرسد: در پایان پرامپت بنویسید «قبل از جواب دادن، هر اطلاعاتی که لازم داری از من بپرس». برای کارهای پیچیده، این یک جمله کیفیت جواب را چند برابر می‌کند.
- قدم‌به‌قدم بخواهید: برای مسئله‌های منطقی و محاسباتی بنویسید «مرحله‌به‌مرحله فکر کن و استدلالت را نشان بده». هم خطا کمتر می‌شود، هم می‌توانید مسیر را بررسی کنید.
- چند گزینه بخواهید: «سه نسخه‌ی متفاوت بنویس» معمولاً بهتر از یک جواب است، چون می‌توانید بهترین را انتخاب یا ترکیب کنید.
- گفتگو کنید، نه یک‌باره: پرامپت نویسی یعنی رفت و برگشت. اگر جواب اول دقیق نبود، بگویید کجایش را می‌خواهید تغییر دهد: «کوتاه‌ترش کن»، «رسمی‌تر»، «مثال دوم را بیشتر باز کن».
- نقش منتقد بدهید: بعد از گرفتن جواب بنویسید «حالا مثل یک ویراستار سخت‌گیر، ایرادهای این متن را بگیر و نسخه‌ی بهترش را بنویس».
پرامپت نویسی برای ساخت عکس (میدجرنی و ابزارهای مشابه)
پرامپت تصویر با پرامپت چت فرق دارد: به‌جای دستور، صحنه را توصیف می‌کنید. فرمول ساده‌اش:
سوژه + جزئیات + سبک + نور + ترکیب‌بندی و زاویه‌ی دوربین + رنگ
a cozy small bookstore on a rainy evening, warm yellow light
from the windows, people reading inside, watercolor illustration style,
soft colors, wide shot from across the street --ar 16:9- سبک را صریح بگویید: photorealistic، watercolor، 3D render، minimalist، oil painting.
- نسبت تصویر را مشخص کنید: در میدجرنی با پارامتر
--ar؛ مثلاً--ar 9:16برای استوری و--ar 16:9برای تصویر افقی. در ابزارهای دیگر معمولاً گزینه‌ای برای انتخاب نسبت هست. - برای حذف یک عنصر، در میدجرنی از پارامتر
--noاستفاده کنید؛ مثلاً--no text. - نوشته‌ی فارسی داخل تصویر نخواهید: ابزارهای ساخت تصویر معمولاً حروف فارسی را درست نمی‌نویسند. متن را بعداً با یک برنامه‌ی ویرایش اضافه کنید.
منطق پرامپت ویدیو هم تقریباً همین است، با این تفاوت که حرکت و حرکت دوربین هم اضافه می‌شود. جزئیاتش را در راهنمای ساخت ویدیو با هوش مصنوعی ببینید.
پرامپت فارسی یا انگلیسی؟
- برای چتباتها: چت‌بات‌های امروزی فارسی را خوب می‌فهمند و برای بیشتر کارها پرامپت فارسی کاملاً جواب میدهد. اگر خروجی فارسی می‌خواهید، فارسی بنویسید.
- برای ساخت عکس و ویدیو: بیشتر ابزارها با پرامپت انگلیسی نتیجه‌ی دقیق‌تری می‌دهند. اگر انگلیسی‌تان قوی نیست، پرامپت را فارسی بنویسید و از یک چت‌بات بخواهید آن را به یک پرامپت توصیفی انگلیسی تبدیل کند.
پنج اشتباه رایج
- سوال خیلی کلی: «درباره‌ی بازاریابی بگو» جواب کتاب‌درسی می‌گیرد. بگویید برای چه کسب‌وکاری، با چه بودجه‌ای و چه هدفی.
- چند درخواست بی‌ربط در یک پرامپت: یک پرامپت، یک کار اصلی.
- اعتماد کامل به جواب: هوش مصنوعی گاهی با اطمینان کامل اشتباه می‌کند. عدد، تاریخ، منبع و اطلاعات مهم را بررسی کنید.
- وارد کردن اطلاعات محرمانه: رمز، اطلاعات مشتری و اسناد محرمانه را در چت‌بات‌های عمومی وارد نکنید.
- ول کردن بعد از جواب اول: بهترین نتیجه معمولاً در پیام دوم و سوم می‌آید، نه در اولی.
آیا پرامپت نویسی شغل است؟
عنوان شغلی «مهندس پرامپت» چند سال پیش خیلی مطرح شد، ولی امروز پرامپت نویسی بیشتر یک مهارت است تا یک شغل مستقل؛ مثل کار با اکسل. تولیدکننده‌ی محتوا، بازاریاب، برنامه‌نویس، معلم، پژوهشگر و طراح، همه با این مهارت کارشان را سریع‌تر و بهتر انجام می‌دهند. یعنی ارزشش نه در یک عنوان شغلی تازه، که در بهتر شدن تقریباً هر شغلی است.
سوالات رایج
«پرامپت نویسی را از کجا یاد بگیرم؟»
از تمرین. فرمول بالا را روی کارهای واقعی خودتان امتحان کنید و جواب‌ها را مقایسه کنید. اگر مسیر منظم و تمرین هدایت‌شده می‌خواهید، دوره‌ی آموزشی کمک می‌کند.
«برای هر ابزار باید پرامپت نویسی جداگانه یاد بگیرم؟»
نه. اصول برای همهی چتباتها یکی است. ابزارهای تصویر و ویدیو فقط چند قاعدهی اضافه دارند، مثل توصیف سبک و نسبت تصویر.
«پرامپتهای آماده به درد میخورند؟»
بهعنوان الگو بله، ولی پرامپتی که زمینهی کار خود شما را ندارد، جواب کلی میدهد. پرامپت آماده را برای موقعیت خودتان شخصی کنید.
جمع‌بندی
پرامپت نویسی یعنی گفتن چیزهایی که هوش مصنوعی نمی‌داند و شما می‌دانید: نقش، هدف، زمینه، قالب، محدودیت و مثال. با همین فرمول و کمی تمرین، از همان ابزارهای رایگان جواب‌هایی می‌گیرید که واقعاً به کارتان می‌آید.
مهندسی پرامپت اولین سرفصل دوره‌ی ابزارهای هوش مصنوعی داناورس است؛ دوره‌ای که بعد از آن، تولید متن، تصویر، ویدیو و خودکارسازی کارها را به‌صورت پروژه‌محور تمرین می‌کند. اگر هنوز با مفاهیم پایه آشنا نیستید، مقاله‌ی هوش مصنوعی چیست را بخوانید، و برای شناختن ابزارها فهرست بهترین ابزارهای هوش مصنوعی را ببینید.
